ဦးနှောက်တစ်ခု၊ စိတ်ဝိညာဉ်နှစ်ခု (သို့မဟုတ်) The Split Brain ပုစ္ဆာ

လူသားတို့၏ ဦးနှောက်သည် အလွန်ဆန်းကြယ်နက်နဲသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးသိထားကြသည့်အတိုင်း ဦးနှောက်ကို ဘယ်ဘက်ခြမ်းနှင့် ညာဘက်ခြမ်းဟူ၍ အခြမ်းနှစ်ခု ခွဲခြားထားပါသည်။ သို့သော် ထိုအခြမ်းနှစ်ခုသည် လွတ်လပ်စွာ ကွဲကွာနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ Corpus Callosum ဟုခေါ်သော အာရုံကြောမျှင် သန်းပေါင်းများစွာပါဝင်သည့် တံတားတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပါသည်။

ယနေ့ ကျွန်တော် မိတ်ဆွေတို့ကို ဆွေးနွေးတင်ပြလိုသည့် အကြောင်းအရာမှာ ထိုတံတားလေး ပြတ်တောက်သွားသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော "Split Brain" ဟုခေါ်သည့် အခြေအနေအကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။

Split Brain ဆိုတာ ဘာလဲ ၁၉၆၀ ဝန်းကျင်ကာလများတွင် ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ (Epilepsy) အလွန်ပြင်းထန်သော လူနာများကို ကုသရန်အတွက် ဆရာဝန်များက Corpus Callosum ခေါ် ဦးနှောက်နှစ်ခြမ်းဆက် ကြိုးမျှင်ကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည့် ခွဲစိတ်မှုမျိုး ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် အတက်ရောဂါ သက်သာသွားသော်လည်း လူနာများတွင် ထူးခြားသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါသည်။

Roger Sperry နှင့် စမ်းသပ်မှုများ

နိုဘယ်လ်ဆုရှင် Roger Sperry နှင့် Michael Gazzaniga တို့၏ သုတေသနပြုချက်များအရ ဦးနှောက်ဘယ်ခြမ်းနှင့် ညာခြမ်းသည် သီးခြားစီ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါသည်။

ဦးနှောက်ဘယ်ခြမ်းသည် ဘာသာစကား၊ ယုတ္တိဗေဒနှင့် တွက်ချက်မှုများကို တာဝန်ယူပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ ညာဘက်ခြမ်းကို ထိန်းချုပ်ပါသည်။

ဦးနှောက်ညာခြမ်းသည် ရုပ်ပုံများ၊ မျက်နှာများကို မှတ်မိခြင်းနှင့် တည်နေရာအာရုံခံနိုင်စွမ်း (Spatial awareness) ရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းကို ထိန်းချုပ်ပါသည်။

Split Brain လူနာတစ်ဦးကို စမ်းသပ်ရာတွင် ၎င်း၏ ဘယ်ဘက်မျက်လုံး (ဦးနှောက်ညာခြမ်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော) ဘက်တွင် ပုံတစ်ပုံ ပြလိုက်သောအခါ လူနာသည် ထိုအရာကို "မြင်ပါသည်" ဟု နှုတ်မှ ထုတ်မပြောနိုင်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စကားပြောနိုင်စွမ်းရှိသော ဦးနှောက်ဘယ်ခြမ်းက ထိုပုံကို မမြင်ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အံ့ဩစရာကောင်းသည်မှာ လူနာ၏ ဘယ်ဘက်လက်က ထိုပုံကို စာရွက်ပေါ်တွင် ပြန်လည်ရေးဆွဲပြနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းက "မမြင်ရဘူး" ဟု ပါးစပ်က ငြင်းနေသော်လည်း လက်က အဖြေမှန်ကို ဆွဲပြနေသည့် သဘောဖြစ်ပါသည်။

ဘယ်ဘက်ဦးနှောက်၏ လှည့်စားမှု (The Interpreter)

ဤနေရာတွင် ကျွန်တော် အထူးပြုပြောကြားလိုသော စိတ်ဝင်စားဖွယ် အချက်တစ်ချက် ရှိပါသည်။ ဦးနှောက်ဘယ်ခြမ်းသည် အကြောင်းပြချက်များကို ဖန်တီးရခြင်းကို နှစ်သက်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဦးနှောက်ညာခြမ်းက ညွှန်ကြားလိုက်၍ လူနာက ရယ်မောလိုက်သောအခါ၊ ဘာကြောင့်ရယ်မှန်းမသိသော ဦးနှောက်ဘယ်ခြမ်းက "ကျွန်တော် ဒီပုံလေးကို သဘောကျလို့ ရယ်လိုက်တာပါ" ဟု ချက်ချင်း ဇာတ်လမ်းဆင်ကာ အကြောင်းပြချက် ပေးတတ်ပါသည်။ ဤအချက်က ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ပြုမူနေသော အပြုအမူများနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ်တွင် "ငါ့စိတ်က လုပ်တာပါ" ဟု ထင်မြင်ယူဆချက်များသည် မည်မျှအထိ မှန်ကန်ကြောင်း မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါသည်။

နိဂုံးချုပ်

Split Brain သုတေသနများသည် ကျွန်တော်တို့၏ "အတ္တ" သို့မဟုတ် "Self" ဆိုသည့် အရာသည် တစ်ခုတည်းသော အရာမဟုတ်ဘဲ၊ မတူညီသော စနစ်များ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်။ မိတ်ဆွေတို့အနေဖြင့်လည်း မိမိ၏ အတွေးများနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် တကယ်စစ်မှန်သော လွတ်လပ်ခွင့် (Free Will) လား၊ သို့မဟုတ် ဦးနှောက်၏ ယန္တရားတစ်ခုက နောက်ကွယ်မှ စီမံနေခြင်းလား ဆိုသည်ကို တွေးတောဆင်ခြင်နိုင်စေရန် မျှဝေလိုက်ရပါသည်။

ဒီအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာလိုပါက အောက်ပါ အရင်းအမြစ်များတွင် ရှာဖွေဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

Roger Sperry ၏ နိုဘယ်လ်ဆုဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်များ (Nobel Prize Archives): ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆု မှတ်တမ်းများတွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

Michael Gazzaniga ၏ စာအုပ်များ: "Who's in Charge?" နှင့် "The Social Brain" ကဲ့သို့သော စာအုပ်များတွင် ဦးနှောက်အာရုံကြောဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

Neuroscience Journals: ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ သုတေသန စာစောင်များတွင် Corpus Callosotomy နှင့် ပတ်သက်သော ဆောင်းပါးများကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

Neuroscience #SplitBrain #Psychology #BrainFacts #HumanMind #MyanmarKnowledge #ScienceArticle

Disclaimer

အသိပေးချက်။ ဤဆောင်းပါးသည် ပညာဗဟုသုတ မျှဝေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်သာ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များ၊ ဆေးကုသမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်များ၊ ပညာရှင်များနှင့်သာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။